Kitap Özeti: İyi Yazmak Üzerine

William Zinsser'in "On Writing Well" kitabını herkese öneririm. Kitaptaki tavsiyelerin işinize yarayacağından eminim. Özetini istifadenize sunuyorum.

Düşüncelerimizi yazıya dökmek temel bir yeteneğimiz. Ama bunu iyi yapabilen nâdir. Oysa herkes biraz çaba göstererek daha iyi yazabilir. Çünkü kendini ifade kâbiliyeti geliştirilebilen bir özellik.

William Zinsser’in “On Writing Well” (iyi yazmak üzerine) kitabı bu konuda yazılmış en iyi kitaplardan biri. Yazarken dikkat etmemiz gereken püf noktaları eğlenceli bir şekilde anlatıyor. “Şunu yapın, bunu yapmayın” gibi somut tavsiyeleri çeşitli metinlerden örneklerle adeta gözümüze sokuyor.

Kitap İngilizce dilinde yazmayı anlatıyor. Ama Türkçe’ye veya herhangi bir dile uygulanabilecek genel öğütler de veriyor.

İyi Yazmak

Bilgisayarlar yaygınlaştığından beri yazı üretmek giderek kolaylaştı. Şimdi bir de yapay zekâ çıktı ve kelimeleri bir araya getirmeyi bile bilgisayara bıraktık. Ama bu gelişmeler insanları yazıda ustalaştırmadı. Yazmak kolaylaştıkça kötü yazmak daha da kolay hale geldi. İnternette rastladığınız çer çöpü düşünün.

Basitlik

Prune out the small words that qualify how you feel and how you think and what you saw: “a bit,” “a little,” “sort of,” “kind of,” “rather,” “quite,” “very,” “too,” “pretty much,” “in a sense” and dozens more. They dilute your style and your persuasiveness. Don’t say you were a bit confused and sort of tired and a little depressed and somewhat annoyed. Be confused. Be tired. Be depressed.

İyi yazının püf noktası basitlik. Cümlelerinizi mümkün olan en basit hale getirin. Bir amaca hizmet etmeyen, laf olsun diye söylenen tüm sözleri çıkarın. Uzun kelimeler yerine kısa kelimeler tercih edin. Lüzumsuz sıfat ve belirteçleri (zarf) kaldırın.

“Çok yüksek bir gökdelenden aşağı bakıyordu.”

Gökdelen demişken, bir de yüksekliğini anlatmaya gerek yok.

Uzun cümleleri mecbur kalmadıkça tercih etmeyin. Virgülle birbirine eklenmiş vagonlardan oluşan cümleler okuyucuyu yorar. Kısa cümleler kurmaya gayret edin.

William Zinsser

Fiiller Bizim Canımız

İsim ve sıfat, fiil kadar güçlü değil. Fiilleri baş karakter olarak kullanın. Edilgen anlatım yerine etken anlatımı tercih edin. Edilgen anlatımda özne işi yapmaz, yapılan işten etkilenir. Bu da anlatımı daha dolaylı ve karmaşık hale getirir. Şu iki örnekte olduğu gibi:

• Arkadaşlarım tarafından anlaşılmadığımı düşünüyorum.

• Arkadaşlarım beni anlamıyor.

Hangisi daha sade?

Çekinmeyin

The most boring sentence in the daily newspaper is the last sentence of the editorial, which says “It is too early to tell whether the new policy will work” or “The effectiveness of the decision remains to be seen.” If it’s too early to tell, don’t bother us with it, and as for what remains to be seen, everything remains to be seen. Take your stand with conviction.

Fikirlerinizi desteklemek için kullandığınız ama elzem olmayan belgisiz sıfatları kaldırın. Mesela, “uyandığımda biraz bitkindim” yerine “uyandığımda bitkindim” demek daha basit ve keskin. Düşüncelerinizi ortaya dökerken frene basmayın. Ayar yapayım derken vermek istediğiniz duygu kaybolmasın.

Ahenk

Always start with too much material. Then give your reader just enough.

Sözcükler, cümleler ve paragraflar bir ahenk oluşturmalı. Bunun bir formülü yok maalesef. Yazdıkça gelişecek olan tarzınıza güvenmeniz gerekiyor.

Ahengin bir formülü olmasa da ahenksiz bir yazıyı hemen anlarsınız. Bunu fark ettiğinizde uyumu bozan kısımları silin. Silmek ve tekrar yazmak iyi bir yazar olmanın en önemli koşulu. Hayranlıkla okuduğumuz eserler yüzlerce kez silinip bozulup tekrar yazılarak o hale geliyor.

Kapanış Notlarım

Writing is related to character. If your values are sound, your writing will be sound. It all begins with intention. Figure out what you want to do and how you want to do it, and work your way with humanity and integrity to the completed article. Then you’ll have something to sell.

Önce kendiniz için yazın. Yazdıklarınız özgün olsun, kalıplara oturtmaya uğraşmayın. Duygu ve düşüncelerinizi bir bütünlük içinde ve en az kayıpla aktarmaya çalışın. Yazmak da herhangi bir iş gibi yaptıkça ustalaştığınız bir iş. Bol bol yazın.